watertorentekoop.nl · geschiedenis
de watertoren van Paleis Soestdijk
De geschiedenis van Nederlandse watertorens begint ruim vóór de aanleg van de negentiende-eeuwse openbare drinkwaterleidingen.
Of zoek een toren op in het register.
Bij Paleis Soestdijk werd in 1680 een watertoren gebouwd voor de watervoorziening van fonteinen in de paleistuin.
De installatie maakte gebruik van het hoogteverschil tussen het opgeslagen water en de fonteinen. Daarmee kon water onder druk worden toegevoerd.
Dit vroege voorbeeld maakt duidelijk dat de watertoren een lange technische voorgeschiedenis heeft. De latere drinkwatertorens ontwikkelden zich in een andere maatschappelijke context, maar benutten hetzelfde natuurkundige principe van wateropslag op hoogte.
wat het Rijksmonumentenregister vermeldt
Het Rijksmonumentenregister beschrijft de watertoren als onderdeel van de historische buitenplaats Soestdijk (monumentnummer 531294, complex 531285). Volgens die omschrijving is het een bakstenen, cilindrische toren met een doorsnede van 8,20 meter en een hoogte van omstreeks 9 meter, gebouwd in 1680 naar ontwerp van de fontainier Willem Meesters. Een windmolen pompte het water uit een put naar een hoog, open dakreservoir. Het register noemt daarnaast het mechanisme van een rosmolen, dat inmiddels is verdwenen.
Rond 1884 verbouwde hofarchitect L.H. Eberson de toren in opdracht van koning Willem III; de toren kreeg toen een tentdak en heeft inmiddels weer een plat dak. Binnen is een groot deel van de constructie die de molen en het bassin droeg nog aanwezig, en de oorspronkelijke plaats van het bassin is in het muurwerk te zien.
Bronnen: Rijksmonumentenregister, monument 531294 (watertoren, onderdeel van complex 531285 Paleis Soestdijk).